Van de familie erven of liever op voorhand schenken blijft de gemoederen beroeren en recente Vlaamse beslissingen maken het verschil opnieuw actueel zichtbaar. Kort door de bocht: bij grotere vermogens blijft schenken meestal interessanter als alles juridisch sluitend is, terwijl voor kleinere nalatenschappen en partners erven aantrekkelijker wordt door gerichte tariefverlagingen die vanaf 2026 gefaseerd ingaan voor specifieke doelgroepen. Intussen is voor ongeregistreerde roerende schenkingen de verdachte periode in Vlaanderen verlengd naar 5 jaar, wat registratie aan 3% nog interessanter maakt.
Waar gaat het over?
Het erfrecht werd in 2018 hervormd en nadien verder bijgestuurd, terwijl Vlaanderen vanaf 2025-2026 zowel de anti-misbruikperiode voor roerende schenkingen verlengt als de erfbelasting gedeeltelijk hervormt. De Vlaamse regering besliste om de geplande verlaging van de erfbelasting gefaseerd te doen en in eerste instantie te beperken tot kinderloze singles en langstlevende partners, met bredere aanpassingen pas later en onder budgettaire voorwaarden. Het is dus nog een beetje koffiedik kijken. Tegelijk worden misbruiken bij het gunstregime voor familiale vennootschappen aangepakt, vooral rond privévastgoed in vennootschappen een belangrijk aandachtspunt.
Wanneer is erven interessant?
- Kleine en middelgrote nalatenschappen die in rechte lijn profiteren van de laagste schijven, met bijkomende gunsten voor de gezinswoning en een vermindering voor bescheiden nalatenschappen.
- Voor langstlevende partners is er al een vrijstelling op de eerste schijf roerend vermogen en die vrijstelling wordt stapsgewijs opgetrokken van 50.000 euro naar 125.000 euro, met de eerste stap in 2026.
- Voor kinderloze singles komt er vanaf 2026 een mogelijkheid om tot 100.000 euro na te laten aan één of meerdere aangeduide personen tegen de lage rechte-lijn-tarieven van 3% op 0-50.000 euro, 9% op 50.000-250.000 euro en 27% daarboven, in duidelijke afwijking van de veel zwaardere tarieven vandaag de dag.
Tarieven en accenten 2026-2029
Partners en kinderen blijven onder de lage rechte-lijn-tarieven, met geplande verfijningen in fases en met prioriteit voor partners en kinderloze singles in 2026. Voor andere groepen worden wijzigingen ten vroegste tegen 2028 verwacht en de uiteindelijke invulling blijft politiek en budgettair voer voor discussie, waardoor timing en omvang nog kunnen schuiven. De bestaande vriendenerfenis (3% tot 15.000 euro) blijft bestaan, maar krijgt voor kinderloze singles een ruimer
alternatief door de nieuwe 100.000-euro regeling tegen rechte-lijn-tarieven.
Of toch maar schenken?
Erven is een optie, maar in bepaalde gevallen kan schenken een betere optie zijn:
- Roerende goederen bij notariële of geregistreerde schenking worden in rechte lijn en tussen partners belast aan 3%, wat meestal voordeliger is dan later erven, zeker nu niet-geregistreerde schenkingen een 5-jaarstermijn kennen in Vlaanderen.
- Onroerend goed blijft progressief belast per gewest bij schenking, maar technieken zoals vruchtgebruik/blote eigendom of gesplitste aankoop kunnen fiscaal optimaliserend werken als deze correct zijn opgezet.
- Gespreid schenken kan de hoogste schijven vermijden. In de huidige context is registreren aan 3% vaak de risicomijdende keuze vergeleken met niet-geregistreerde bank/handgiften die 5 jaar ‘verdacht’ blijven.
Valkuilen om te vermijden
Hand- en bankgiften, gespreid schenken, gezinssituatie en verhoudingen tussen kinderen en stiefkinderen: er zijn termijnen, bewijslasten en voorwaarden die gedetailleerd en sterk wijzigen bij ongeregistreerde giften door de 5-jaarstermijn. Optimaliseer huwelijkscontracten, registreer roerende schenkingen aan 3%, evalueer gesplitste aankoop/blote eigendom en overweeg een levensverzekering als planningsinstrument binnen het wettelijk kader. Een notaris kan voor het nodige advies zorgen, maar ook bij Van Hooff Accountancy denken we graag met je mee.
Wat zit eraan te komen?
Tussen 2026 en 2029 worden erfbelastingstarieven gefaseerd aangepast, met prioriteit voor langstlevende partners en kinderloze singles in 2026, terwijl andere groepen pas later volgen en de exacte voorwaarden nog vastgelegd moeten worden.
Samen de optimale keuze maken. Wij staan voor je klaar!
Een kleine nalatenschap, een middelgroot of groot vermogen: de juiste mix tussen tijdig schenken, registreren waar zinvol en anticiperen op de 2026-wijzigingen kan een slok op de borrel schelen. Een actuele vermogensfoto, juridisch-fiscale check-up en een plan specifiek voor je gezinssituatie en eventuele vennootschap(pen) zijn de sleutel om risico’s te vermijden en voordelen te benutten. Plan een moment om jouw situatie door te lichten en samen de meest optimale regeling uit te werken. De koffie staat alvast klaar.
